Một hôm, ông có việc phải ra khỏi nhà vào buổi sáng. Lúc đi, ông khoá cửa và viết mấy chữ hẹn ở cánh cửa: "Ampe đi vắng, 16 giờ mới có mặt ở nhà."
Ông đi công chuyện, 14 giờ đã xong, ông trở về nhà mình. Đến nơi thấy dòng chữ nói trên, đang mãi suy nghĩ, ông quên khuấy mình chính la Ampe, ông thở dài, xem đồng hồ và lẩm bẩm:
-Vậy là mất đứt gần hai giờ chờ đợi.2462
Nhụ nói, giọng anh bồi hồi. Hai người ngồi đã lâu trên bãi cát và nhìn ra biển. Đêm mùa hè, trắng sáng, sóng cứ ánh lên như dát bạc. Xa xa, một cánh buồm vừa ló ra giữa rừng khơi trông như một cánh chim đang xoè ra trước đồng cỏ xanh. Cả hai im lặng, họ mải mê theo đuổi những ý nghĩ hồn nhiên, đẹp đẽ đang hiện lên trong óc họ, ngày ấy gia đình, họ hàng, bè bạn và cả những người láng giềng sẽ được một ngày vui bốc trời, tất cả sẽ ăn mặc đẹp, sẽ nhảy múa, ca hát. Và Mòi chợt nhớ đến người cha, người đã nhóm lên mồi lửa đầu tiên cho mối tình của hai người... Cách đây gần hai mươi năm, cũng vào một đêm trăng như đêm nay, ông Thèn cùng không Trích đi biển khi hai người vợ của hai bạn chài này vừa sinh con; một trai, một gái. Giữa đường khơi, họ bắt gặp một đôi sam đang quấn quýt nhau bên mạn thuyền. Ông Thèn bảo ông Trích: - Theo bác đây là điềm gì? Ông Trích ngừng tay chèo, vê vê hàng râu ráp nước mặn: - Có lẽ điềm báo con trai tôi sau này sẽ thành duyên với con gái ông rồi đây. Ông Thèn xúc động: - Cầu trời cho hai đứa sau này lớn lên sẽ yêu nhau như đôi sam kia. - Và sẽ vun đắp cho chúng nhé - Ông Trích nói. - Xin hứa. Sóng xô vào mạn thuyền họ, con thuyền nghiêng ngả, nhưng hai tay thô tháp cứ nắm chặt nhau mãi. Ở cái vùng biển huyện Hà này, làng Ngư Thương đánh cá truyền đời. Mỗi người dân ở đây thường tự hào rằng mình ra đời đã gặp biển, họ sống phóng khoáng và thẳng thắn. Những lời nói của họ dứt khoát và quyết liệt như mái chèo sóng, nhất là những khi thề ước. Nhưng ngày ấy cũng đã lâu lắm rồi. Ông Thèn qua đời, giữa một chuyến đi biển. Nhưng thật may cho những người còn sống, đôi trẻ lớn lên đã yêu nhau, rất yêu. Họ sắp làm đám cưới. Mòi lại ngước nhìn người bạn đời tương lai, thỏ thẻ: - Đêm trước lễ thành hôn của chúng ta, anh sẽ tặng em quả gì nào? Nhụ cười hồn nhiên: - Em muốn quả gì anh cũng thực hiện, dẫu sao anh phải lên trời hái ngôi sao long lanh kia... Cả hai nhìn lên bầu trời ngát xanh trăng sao. Nhưng cả hai đều theo đuổi những ý nghĩ mãnh liệt. Một lát Mòi nói: - Em chỉ muốn anh giết chết con mập trắng hung hãn. Con quỷ biển ấy đã giết bố em và những người ngư dân khác ấy. - Được. Anh sẽ làm việc đó - Giọng Nhụ kiên quyết. Mòi cầm tay người yêu: - Em biết. Chỉ có anh mới làm được việc đó, chỉ có tình yêu của chúng ta mới thôi thúc anh làm nổi việc đó. Làng Ngư Thương có bao nhiêu tuổi là bấy nhiêu cuộc kén rể long trọng. Năm ấy ông muốn lấy một cô gái xinh tươi. Nhà gái thách cưới bằng một đôi cá dưa như hai cây thuồng luồng. Ông đã lặn xuống đáy biển ngoắc những lưỡi câu bằng đồng vào đôi cá dưa đang nằm trong hố bùn rồi lôi chúng lên mặt biển. Khi leo lên sạp thuyền, ông đã gõ dùi vào sạp thuyền, tiếng gõ theo tâm lan vọng vào bờ. Trong bờ pháo nổ. Đó cũng là tiếng pháo mừng đám cưới của ông. Bây giờ con trai ông lại đứng trước một thử thách tương tự, nhưng gay go và ác liệt hơn nhiều. Rót bát rượu đưa cho con trai, ông Trích bảo: - Phải xứng đáng là chàng trai cừ khôi của biển cả con trai ạ. Sáng hôm đó Nhụ chuẩn bị lên thuyền để ra khơi. Dân làng Ngư Thương tiễn Nhụ như tiễn người anh hùng ra trận. Bao nhiêu khuôn mặt hồi hộp, bao nhiêu nỗi lo phấp phỏng, dồn nén. Mọi người đều thầm cầu mong anh thành công. Nhưng những gã trai làng từng theo đuổi Mòi lại tỏ ra hớn hở cả. Họ tụ nhau ở bãi cát, có kể rỉ tai Nhụ, lúc Nhụ đi qua. - Gắng mà bắt sống mấy con mập, vi của nó bây giờ là xuất khẩu, đắt giá lắm, thừa sức làm một đám cưới to. Rồi họ liếc nhau mỉm cười. Nhưng Nhụ dường như không để ý đến họ. Anh đã nhổ neo, con thuyền lướt nhẹ trên sóng. Sau lưng anh, tiếng vỗ tay vang khắp bờ biển. Đó là một ngày mùa hè đầy nắng. Từ mờ sáng, khi mặt trời đỏ rực vừa nhô lên khỏi ngấn nước biển xanh thẳm, không gian đã lan toả một ánh sáng lung linh.Ánh sáng làm cho đại dương đang từ tím biếc bỗng bừng lên như có dát bạc. Trên bầu trời, những đám mây xốp trôi bồng bềnh, những đám mây như bông ấy đùa nổi trên ngọn sóng. Xa xa, một đàn chim hải âu vừa xuất hiện, những cánh chim như những chiếc lá bay lả tả trong màu xanh của trời và biển. Con thuyền của Nhụ vẫn băng ra khơi. Làng mạc, rừng phi lao lùi dần sau lưng Nhụ. Người trai làng Ngư Thương nắm chặt tay lái. Sóng vỗ vào mạn thuyền dạt dào,ăm ắp. Tiếng sóng nghe như tiếng reo hò vang vọng khích lệ anh, làm cho mũi thuyền anh lao nhanh trước trùng dương vô tận. Trưa. Nắng giội xuống mặt biển, nắng gay gắt như trời sắp có bão. Gió tây thổi nhẹ, không khí oi bức. Những đàn cá lượn lững lờ trong lòng biển, thỉnh thoảng tiếng cá thu quẫy nhẹ, cá trích nổi lao xao, cá mòi đè tí tách, cá đuối nhảy rào rào như vãi lúa. Đột nhiên, một vệt nước tung lên giữa lớp sóng lừng - "Mày đấy hả?" Nhụ lẩm nhẩm. Anh xô tay láu mũi thuyền rẽ lên lướt nhanh về phía trước. Nhưng đại dương vẫn mênh mông. Dấu hiệu của con cá mập vừa xuất hiện đã biến mất. Bấy giờ trời đã ngả về chiều, ánh nắng loe một màu vàng trên mặt biển, gió nồm giộng lên làm cho những ngọn sóng loé sáng. Vào những lúc như vậy, Nhụ biết rằng con mập bắt đầu săn mồi. "Ta đã sẵn sàng rồi", Nhụ nhủ thầm. Anh soạn những lưỡi câu sắc lẻm cầm trên tay nhứ nhứ lên không trung như thể cứ làm như vậy con mập đã khiếp sợ. Nhưng rồi phải một lúc lâu, khi mặt trời đã lặn xuống sau dãy núi mờ xa, mặt biển đang xanh biếc bỗng trở nên màu thẫm, không gian tối dần. Có tiếng cá quẫy như tiếng sóng đập vào bờ đá làm cho mặt biển đang yên ả bỗng xao động. Con thuyền dùng mình chao đảo. Nhụ đứng vững trên sạp thuyền, đoạn anh cúi xuống bắt con cá đuối trong thùng mồi. Con đuối cong đuôi, mắt nheo lại như muốn nhắc anh hãy trả nó về với biển. Nhụ chợt bĩu môi, anh ngoắc lưỡi câu vào con đuối, con đuối giãy nảy trên tay anh. Nhụ thả con mồi xuống biển. Con đuối lượn một vòng quanh mạn thuyền như một cái đĩa lúng liếng trong lòng biển rồi nó từ từ bơi ra xa. Kìa con mập đang tiến lại, nó tiến lại một cách mau lẹ, và "pạch" nó vẫy đuôi, con đuối Nhụ cáu: "Có mà chạy đằng trời". Đoạn anh vơ câu, kéo lèo buồm, chỉnh tay lái, con thuyền dấn lên phía trước. Qủa nhiên, chỉ một lát sau đó, đôi mập lại nổi nhô trên mặt biển. Bấy giờ bóng tối đã trùm hết không trung, trên bầu trời, những đám mây đen dày xuất hiện, một cơn giông lớn đã hình thành từ lúc nào; gió tây tạt ngược ngọn sóng, gió hất mạnh cánh buồm, con thuyền chòng chành. Nhụ buông lèo hạ buồm, cùng với gió, chớp giật soi sáng chân trời, sấm rền như những hồi trống đánh. Biển bỗng chốc sôi sục lên, sóng không lượn thành từng hàng mà chao đảo, nghiêng ngả. Sóng như đang giơ lên những nắm tay giận dữ tung những nắm đấm rực sáng về phía Nhụ. Anh vẫn đứng trên sạp thuyền. Kìa... đôi mập đã quay trở lại, nó hướng tới con thuyền - "Nguy rồi" Nhụ thầm nghĩ. Anh đạp mạnh tay lái, mũi tên bắn lên từ đáy đại dương. "Được, tao sẽ cho mày biết tay". Nhụ lẩm nhẩm - anh chỉnh mũi lao, con mập cái cũng tiến lại, cả hai con mập kéo hai vệt lân tinh sáng rực giữa lòng biển như hai gọng kìm đang quặp chặt lấy con thuyền. Biển mỗi lúc một trở nên hung dữ. Sóng bất chợt tung thuyền lên cao rồi nhấn sâu xuống vực. Gió thốc vào lái thuyền, làm mũi thuyền dựng ngược, mưa cũng đã ập xuống, mưa xối xả như chút nước, những hạt mưa như những viên đá sỏi ào ào ném vào người Nhụ. Anh cau mặt, nhưng anh cố đứng vững. Trong đầu anh hiện lên khuôn mặt người yêu, ôi khuôn mặt hồn nhiên trong sáng đã từng bừng sáng lên một niềm tin và hy vọng: - Anh hứa đi, chỉ có anh mới giết được con mập trắng quái ác, trả thù cho cha em, làm được điều đó anh mới xứng đáng là chồng của đời em. - Được. Anh sẽ làm được điều đó, anh thề. Nhụ đang cố thực hiện lời thề với tất cả lòng nhiệt tình, sự can đảm, tài trí và cả sự liều lĩnh cần thiết trước đối thủ mà bất cứ một người đi biển nào cũng phải gờm sợ. Gờm sợ hơn là giữa lúc giáp mặt với con mập, biển cả đã nổi sóng, giông tố đã ập đến như bao vây anh, ủng hộ đối phương. Kìa, đôi mập đã áp sát đáy thuyền và có thể nó sẽ lật tung con thuyền lên cao để cho mạn thuyền lộn nhào như chúng đã từng làm đối với những người đi biển. Nhưng Nhụ vẫn bình tĩnh thả câu, con mồi của anh ngúng nguẩy mấy cái rồi bơi ra xa. Quả nhiên, con mập cái đã bị cuốn hút theo con mồi, nó rẽ ngang, tiến về phía con đuối đang lượn lờ trước mũi nó. Nhưng con mập đực gần như không chú ý đến con mập cái, có thể nó cho rằng chỉ cần mình nó là cũng đủ sức làm đắm được thuyền Nhụ. Nhất là khi nó chợt nhìn thấy mũi lao của Nhụ soi sáng. Nhưng nó vẫn ngang nhiên lướt tới. Nó lướt tới một cách ngạo nghễ, làm như thể tất cả những đối thủ mà nó giáp mặt trên biển đều trở thành tất khả kháng cự. Đợi cho con mập đực tới gần, Nhụ lao mũi lao hướng thẳng vào đầu nó. "Ầm, ầm" đột nhiên bất thình lình, ba ngọn sóng như ba ngọn núi dâng cao rồi đổ ập xuống mạn thuyền. Đôi chân Nhụ loạng choạng, anh chỉ còn kịp nghe tiếng "rẹt" của mũi lao thọc vào lòng biển khi mà con mập đã lẫn vào đám bọt sóng. Phải một lúc lâu, khi anh cố giữ chắc tay lái cho con thuyền khỏi chìm, khi những đợt sóng sau đó đã lặn dần, khi gió đã yếu đi và mưa đã tạnh hẳn. Nhụ kéo lưỡi câu về và nhận thấy rằng con mập cái đã liếm trơn con đuối chỉ để lại bộ xương cứng lạnh, giống như đứa trẻ đã mút sạch que kem một cách ngon lành. Bấy giờ đêm đang chuyển dần về sáng. Khi biển đã trở lại bình yên, anh đã nhìn thấy ngọn lao của mình nằm sóng soài dưới đáy biển, bóng của ngọn lao hắt lên một vệt lân tinh sáng rực. Bầu trời sau đêm mưa trở nên thăm thẳm, mát lạnh. Những ngôi sao lung linh soi sáng xuống mặt biển yên ả. Trăng tuần hạ chiếu trong không gian một thứ ánh sáng huyền ảo. Sóng lượn đều từng lớp, từng lớp làm cho đại dương đang trở thành một tấm nhung đen dát đầy kim tuyến. Nhụ biết rằng đôi mập vẫn còn quẩn quanh đâu đây, và trận chiến đấu có thể sắp tái diễn. Trong đầu anh ý chí quyết thắng vẫn còn nóng hổi. Anh cởi quần áo, nhào ngay xuống biển. Sau một hơi lặn dài, anh lại nắm chặt ngọn lao nhọn hoắt. Lúc anh bơi trở về thuyền, anh nhìn thấy lòng biển bỗng nhiên rực rỡ như anh đang đi lạc giữa rừng hoa. Một loài cá đã xuất hiện, từng đàn, từng đàn một, chúng tí tởn như đi dạ hội. Và, kia rồi, đôi cá mập vẫn đi giữa, chúng đi sánh đôi một cách hào hứng như thể thế giới này chỉ chúng mới có quyền như thế. Nhất là khi Nhụ nhìn thấy con mập cái đội mớ rêu mỏng trên đầu như chiếc khăn voan. "Ái chà chà, chúng mày cưới nhau. Đúng là đám cưới cá mập". Nhụ bất chợt nhận ra sự kiện long trọng này. Người Nhụ ngứa ngáy anh nhoài chân đạp mạnh trên mặt nước, phút chốc Nhụ đã đứng trên sạp thuyền, Giờ thì anh đã nhìn thấy tất cả. Đám cưới cá mập với sự hoan hỉ của mọi loài cá; cá mòi re ré ngọn sóng, cá thu nhẩy cẫng lên, cá dưa ngúng nguẩy bên nhau, cá chim vòng vòng chao lượn... Đột nhiên, con mập cái sán vào con mập đực, hai con vờn lấy nhau, hai cái đầu lù lù rúc rúc và, chúng bỗng quay chéo mình lại, lưỡi con mập đực thè ra liếm vào háng con mập cái. Con mập cái cũng há mồm ngậm chặt "cái ấy" của con mập đực. "Ối trời ơi chúng mày làm gì thế này, đồ mất dạy, đồ thú vật hoang dã". Nhụ buột miệng chửi rủa. Nhưng tất cả các loài cá đang đi bên đôi mập lại rộ lên "ọt" "ọt" như những tiếng cười. Và rồi như bừng bừng phấn kích, lan truyền, cá mòi đè cá mòi, cá thu chờm bụng cá thu, cá hố quấn vào nhau như bện thừng. Nhất là cá heo, con đực áp bụng vào con cái như muốn dính chặt làm một. Trong lúc đó hai con mập vẫn say sưa mút cho nhau, mút vào cái chỗ mà đám bạn gái của Nhụ phải che ba lần vải. Nhìn cảnh tượng ấy, người Nhụ bỗng chốc như sôi lên. Anh hướng ngọn lao về phía lưng con mập đực "phóc", "ào", Nhụ nhoài người xuống biển. Bọt nước sủi tăm "phập" thế là xong. Một luồng nước đỏ thẫm loang giữa sóng biển. Những người quay ngoắt lại, anh bơi nhanh về thuyền. "Thế là gọn - Nhụ nghĩ - Vì cá mập đang có giá, đủ sức trang trải cả tiền cheo tiền cưới. Còn thịt cá mập cả làng nướng lên uống rượu thoải mái". Nhụ vừa nghĩ, vừa cười lên sảng khoái. Chỉ một lát sau anh đã bơi về mạn thuyền. Bỗng "roạt", "roạt". Nhụ quay người lại, anh nhận ra con mập cái đã đến bên anh lúc nào mà anh không biết. Và người anh như lịm đi, anh cảm thấy đau suốt phần bụng dưới. Con mập cái nhìn anh như bĩu môi cười khẩy rồi lặn hút. Lúc lên thuyền, anh cúi xuống và nhìn thấy chỗ da sần sùi giữa háng mình bị liếm mất, máu đỏ rơm rớm chảy. Mấy hôm sau, đám cưới của Nhụ và Mòi được tổ chức. Thật là một đám cưới linh đình. Cả làng đi dự. Lần đầu tiên, nhiều người được nhắm rượu với thịt cá mập khô nướng với than hồng, còn bộ vi của nó, như ta biết, nó là cả một tài sản. Nhưng cũng chính cái đêm làm lễ thành hôn, đêm ái ân đầu tiên của cặp vợ chồng trẻ. Vào lúc gần sáng, khi bình minh chưa kịp nhô lên khỏi mặt biển. Mòi bỗng nhiên chạy ra bờ biển. Cô lẫm lũi đi trên cát, tóc xoã rối tinh. Rồi cô chạy, cô chạy dọc những sóng đang quăng mình vật vã vào bờ cát. Thỉnh thoảng cô cúi xuống xoè hai bàn tay trắng mịn vớt lên những quả bọt nước biển cứ phồng lên rồi lại tan biến đi. Có lúc cô ngồi thụp xuống cát, ngước ra mờ khơi, mặc cho hai giọt nước mắt lăn trên gò má.
2711Mòi ngước đôi mắt long lanh nhìn người yêu, giọng cô êm dịu như tiếng sóng dập dìu dang vỗ nhẹ vào bờ cát:
- Sắp đến ngày hai tư đấy anh nhỉ. Mà sao em thấy hồi hộp quá. Ngày ấy sẽ là một ngày tuyệt vời của chúng ta, cả một đời có một ngày mà lại. à, hôm đó em định mặc áo màu gì nhỉ? áo màu xanh nước biển phải không? Phải rồi, cái màu ấy gợi nhiều kỷ niệm lắm...
giật mình lùi về phía thuyền. Nhưng Nhụ bỗng sững người nhìn thấy đàn cá chim đang nổi lên trông như những bông hoa nở xoè trong lòng biển. "Chúng mày làm gì thế này?" - Nhụ lẩm bẩm. Nhưng anh chưa kịp phác động tác báo động cho chúng về mối báo động nguy hiểm bởi sự có mặt của con mập thì đàn cá heo đã xuất hiện. Chúng xuất hiện một cách hồn nhiên như không, như thể biển cả bao giờ cũng là xứ sở tự do nhất của chúng. Con đầu đàn nhô cái mũi dài thở một hơi sảng khoái trên ngọn sóng, những con sau cứ thế nối tiếp nhau nhào lộn như một cuộc rong chơi bất tận. Và kìa... ở mõm mỗi con heo, chúng đều quặp một con cá hoặc một vật gì đó trông như những nhánh hoa. Đúng là đoàn cá đều mang theo những đồ vật: rong biển, hoá đá, và những con cá con còn sống, còn nũng nịu trước miệng chúng như thể chúng đang được nuông chiều. "Sao lại hoan hỉ thế này?" Nhụ tự hỏi và chưa kịp trả lời thì tấm lưng thô tháp của con cá mập lừ lừ nổi lên gần mạn thuyền. "À, mày dẫn xác lại đấy à?". Tức thì anh rê rê dây câu, tay phải cầm ngọn lao đã dựng sẵn dưới chân. "Nào, định thách thức với ta hả". Nhụ giơ mũi lao ra. Nhưng bàn tay Nhụ bỗng chùn lại khi thấy con mập có cái bụng to trắng hếu đang lướt tới, nó áp hông vào háng con đực, trông gợi cảm một cách trơ trẽn. Nhụ giơ ngọn lao ra. "Đồ phái yếu lả lơi, nhưng hãy tránh ra xa, ta chỉ muốn tiêu diệt con mập đực đáng nguyền rủa kia thôi". Bỗng nhiên, "pạch" lại "pạch" một cái nữa. Hai con mập cùng lúc quẫy đuôi lặn hút, để lại trên mặt biển một đám bọt trắng xoá.
Một thương gia đi công tác xa 2 tuần. Sau một tuần, ông gọi điện về nhà hỏi thăm tin tức. Người quản gia ấp úng mãi không thành câu nhưng bị gặng mãi nên ông ta cũng đành nói thật.
- Xin lỗi ông, nhưng chó của ông chết rồi.
- Chó của tôi! Làm sao lại có chuyện đó?
- Bác sĩ nói là nó bị rối loạn tiêu hoá nặng do ăn quá nhiều.
- Ăn quá nhiều ư?? Nhưng ông luôn cho nó ăn theo khẩu phần khoa học cơ mà?
- Vâng, nhưng vì con ngựa đã chết, nên có một lần nó tự mò đến cái máng ăn của ngựa.
- Con ngựa chết rồi!??
- Vâng, đấy là do chuồng ngựa bị cháy nên nó bị...
- Cái gì, làm sao chuồng ngựa lại bị cháy?
- Lính cứu hoả nói là vụ nổ biệt thự đã ảnh hưởng đến chuồng ngựa quá nặng. - Viên quản gia nghẹn giọng.
- Nổ biệt thự?! - Thương gia không tin vào tai mình nữa.
- Vâng, người ta nói là do gas. Gas bị xì, mà nến thắp quan tài mẹ ngài lại để gần ri đô quá, nên bị bắt lửa...
- Nhắc lại đi. Mẹ tôi... Mẹ tôi... làm sao? - Thương gia hổn hển.
- Vâng, mẹ ngài mất do nhồi máu cơ tim. Bà ấy ko chịu được cú sốc khi biết vợ ngài đã bỏ đi theo em trai ngài.
Một lữ khách đi ngựa đến một dòng sông xa lạ. Ông ta hỏi một thiếu niên xem dòng sông ấy có sâu không.
- Không đâu - Chú bé đáp.
Và người kỵ mã bắt đầu vượt sông. Nhưng ngay sau đó ông ta nhận ra cả người lẫn ngựa đều phải bơi trối chết.
Khi người lữ khách đã tới bờ bên kia, ông quay lại hét lên:
- Tao cứ tưởng mày nói là sông không sâu.
- Đúng thế mà - Chú bé đáp - Nước sông này chỉ ngập ngang bụng lũ vịt của cháu thôi.
Một thầy đề chẳng biết làm sao bị vợ cào cấu sứt cả mặt. Khi đến công đường, quan huyện thấy, mới hỏi: - Sao mặt thầy lại xây xát ra thế kia? Thầy đề thưa: - Bẩm chiều hôm qua, con ngồi chơi hóng mát, cái giàn hoa lý nó dổ xuống, xuýt nữa thì khốn! Quan không tin, hỏi lại: - Thầy dối tôi. Chắc hôm qua vợ thầy lại cào cho thầy đấy chứ gì? Thầy cứ nói thật đi rồi tôi sai mấy tên lính lệ lôi cổ ra đây trị thẳng tay. Nếu không thì được đằng chân lấn đằng đầu cho mà xem! Quan bà đứng trong tư thất, nghe quan ông nói vậy, giận lắm, hầm hầm bước ra. Quan ông thấy bóng quan bà, líu cả lưỡi, bảo thầy đề: - Thôi... thôi... thầy tạm lui. Giàn hoa lý nhà tôi cũng sắp đổ!
Có lần Xô-Fốc ( Sophocle ), nhà soạn kịch vĩ đại Hy Lạp xưa ( 496 - 406 trước công nguyên ) nói rằng để viết nên ba câu thơ ông phải mất 3 ngày lao động.
-Ba ngày cơ à! _ một nhà thơ hạng trung bình nghe thấy thế, ngạc nhiên hỏi_ cứ như tôi đây, cứ 3 ngày tôi có thể làm tối thiểu 100 câu thơ!
-Vâng, đúng thế _ Xô-Fốc trả lời_ nhưng anh bạn trẻ ạ, 100 câu thơ ấy chắc chỉ sống được ba ngày!2479
Trong một nghĩa trang, người ta nhìn thấy 3 ngôi mộ gần nhau. Ngôi thứ nhất ghi: “Đây là mộ của cô Răng trắng vì cô dùng sản phẩm thuốc đánh răng của hãng X”. Ngôi thứ hai ghi: “Đây là mộ của ông Mặt sạch vì ông dùng dao cạo râu của hãng Y”. Ngôi mộ thứ ba ghi: “Đây là mộ của Không ai cả, vì cha mẹ họ đã dùng thuốc tránh thai của hãng Z”.
Tác giả: Nguyễn Duy Cần
Những Yếu Tố Chính Của U Mặc
U Mặc Và Bất Ngờ
Yếu tố quan trọng nhất của văn u mặc là sự bất ngờ, nghĩa là không thể dự liệu trước được.
Sứ mạng của u mặc không phải là ru ngủ với những tập quán, thành kiến cố hữu của con người, mà cốt là thức tỉnh con người bằng nghịch thuyết, một cách tự nhiên và đầy nhân ái.
Phàm việc gì trên đời, có "cùng" mới có "biến", mà có "biến" mới có "thông" như Dịch Kinh đã dạy. Và sự biến ấy là một sự đột biến do sự tiệm biến lâu ngày... Nhờ vậy mới có chỗ "thông". Thông, tức tiếng cười của ta đó.
Tâm tư con người bị trói buộc trong vòng lễ giáo chật hẹp quá, luật pháp và cấm kỵ bủa giăng, phong tục, tập quán và thàng kiến bao vây nghiêm nhặt quá, cho nên văn chương u mặc mang lại sự cởi mở bất ngờ như ngựa thoát yên cương, mới phát ra được tiếng cười chiến thắng: Cái cười "cởi mở" phá lao lung.
Định nghĩa về "cái cười", Marcel Pagnol, trong thiên tiểu luận "Notes sur le Rire" cũng nhận xét đại khái sau đây:
1. Cười là tiếng ca đắc thắng. Nó là biểu hiện của một sự cao cả tạm thời, đột nhiên bị khám phá ra được nơi người cười đối với người bị chế nhạo.
2. Cười có hai thứ, rất kiên quan mật thiết với nhau như hai đối cực của quả địa cầu. Có cái cười tích cực: Tôi cười vì tôi cao hơn anh, cao hơn tất cả thiên hạ hay cao hơn tôi lúc trước. Lại cũng có cái cười "tiêu cực", cái cười gắt gỏng chua cay, cái cười buồn bã, cười về chỗ thấp kém của kẻ khác, cái cười khinh bạc ngạo nghễ đối với người thất thế, cái cười trả thù và hằn học: Tôi cười, không phải vì tôi đắc thắng vinh quang hơn anh, mà tôi cười sự thất bại tủi nhục của anh.
3. Giữa hai cái cười ấy, còn có một thứ cười toàn diện gồm cả hai thứ cười tích cực và tiêu cực.
Để chứng minh, Pagnol đưa ra một thí dụ điển hình về tiếng cười vang của dân lành thành Paris bị quân Đức chiếm đóng, ngày Lecterc dẫn binh nhập thành. Người dân Pháp cười lăng cười lóc, cười đến nước mắt ràn rụa, vì nước Pháp đã được giải phóng và được hoàøn lại địa vị của mình trước vạn quốc. Họ cười sự chiến thắng của mình, mà cũng cười sự chiến bại của quân địch.
Định nghĩa của M. Pagnol, trên đây kể ra cũng đã khám phá được một phần khá lớn cái mật nhiệm của tiếng cười là giải phóng được tâm tư bị mặc cảm tự ty dồn ép đến tận cùng.
Bergson cũng định nghĩa tiếng cười cách khác: Hài hước là đem "hình thức máy móc mà trồng lên sự sống" (du mécanique plaqué sur du vivant). Thuyết ấy khá hay. Nó cũng không nghịch với Pagnol, mà còn chứng minh một cách rõ ràng hơn là khác.
Thật vậy, những cử động của thân thể con người mà gợi cười là khi nào nó không cử động được một cách tự nhiên nữa, mà chỉ hoạt động một cách máy móc, như những hình nộm bị giật dây. Cái khía cạnh đạo mạo và long trọng của đời sống xã hội hằng ngày luôn luôn có ẩn bên trong một cái gì lố bịch, hài hước. Một cuộc lễ trao giải thưởng, một phiên tòa án thường dễ trở thành hài hước khi mà người ta đã quên phần chính mà chỉ chú trọng đến những phần phụ thuộc, những hành động máy móc hình thức. Những sự méo mó của nghề nghiệp thường làm cho ta tức cười, những trường hợp các nhân viên nha quan thuế, sau khi lội xuống biển cứu xong những kẻ bị đắm tàu, quen miệng hỏi: "Các anh không còn gì khai nữa chăng?"
Bất cứ một cá nhân nào hành động như cái máy ở trước mặt ta, phải chăng tự họ đã tỏ ra thấp kém hơn ta nhiều, còn ta đã trở thành một tâm hồn tự do không bị xã hội biến thành một dụng cụ vô hồn.
Cũng nên nói qua về một công dụng khác của văn chương trào lộng: "nói tục". Tục... mà thanh. Cái đó mới khó.
Cái mà xã hội gọi là phạm đến" thuần phong mỹ tục" phải chăng thực sự là những tội lỗi mà ở trong xã hội tự nhiên không có gì gọi là tội lỗi cả! Đó là những thỏa mãn, tự nhiên của con người, nếu bị cấm đoán sẽ bị dồn ép. Ở những xã hội tự nhiên, các sự thỏa mãn nhu cầu tự nhiên không thấy gì đáng cười cả, trái lại, ở những xã hội văn minh giả tạo, thì đó là những câu chuyện buồn cười! Nhà văn Lâm Ngữ Đường cho rằng: "Kẻ giỏi về hoạt kê, là kẻ nói lên được những cái hợp tình hợp lý ngoài dự liệu của mọi người. Và nó sẽ là những lời của kẻ khác không dám nói (...). Do đó, hoạt kê đổi sang "nói tục", vì "nói tục" cũng có tác dụng buôn thả cởi mở sự bị ức chế trong tâm tư. Và trong hoàn cảnh tương đương như vậy, lời "nói tục" cũng hợp với tinh thần khang kiện (...). Bởi vậy ta thường thấy nhiều ông bà thời thường hết sực đoan trang đạo mạo, khi nóng giận bực tức việc chi, hay "văng tục" khinh khủng!
Ngày xưa, bên Trung Hoa, Thuần Vu Khôn đáp lời của Tề Uy Vương: "Hạ thần uống một đấu cũng say, mà uống một thạch cũng say!"
Uy Vương hỏi:
- Uống một đấu cũng đã say rồi, thì làmsao uống được một thạch?
Thuần Vu Khôn đáp:
- Khi hầu cận bên hoàng thượng, thì chỉ uống một hai đấu là đã say nhừ rồi! Nhưng, nếu khi ngồi lộn xộn với đám trai gái, nắm lấy tay không phạt, liếc mắt không cấm, trước rời hoa tai sau lỏng cài trâm... thì có thể uống tới tám đấu mới chịu say. Cũng như khi trời chiều rượu cạn, cùng tôn kính nhau mà ngồi sát bên nhau, trai gái đồng tịch, giày dép lộn xộn ngổn ngang, trên nhà nến tắt, chủ nhân giữ Khôn lại và màn mở tung ra, nghe hơi hương nồng thắm, trong lúc ấy Khôn quá vui thích, có thể uống cả một thạch!
Trương Vương vẽ mày cho vợ, bị nhà vua cật vấn, trả lời: "Trong khoảng buồng the, việc vợ chồng há chỉ có vẽ chân mày mà thôi đâu!" Đó là hoạt kê, khiến người ta cười, nhất là khi có sự cấm kỵ không nên nghe, mà lại nói ra được một câu hợp tình hợp lý không chối cãi.
Tương truyền có một người đến hỏi một đạo sĩ về thuật trường sinh bất lão. Đạo sĩ bảo phải tiết dục, ăn sương nằm gió, xa lánh đàn bà, cấm ăn cao lương mỹ vị... thì mới có thể trường sinh.
Người ấy nói:
- Như thế thọ đến nghìn năm cũng chả có ích gì! Thà chết yểu còn hơn!
Cái cười như đã định trước đây, là do sự khác biệt về địa vị, về giai cấp sang hèn trong xã hội.
Những rủi ro bất ngờ xảy ra cho những kẻ có một địa vị cao c547
1. Một thông báo treo tại cửa văn phòng tư vấn hoà giải: “Chúng tôi giải lao ăn trưa. Trong lúc chờ đợi, xin suy nghĩ lại!”.
2. Hỏi: “Sự khác nhau giữa hôn nhân và cái chết”? Đáp: “Sau khi chết người ta được tự do”.
3. Một nữ tu thắc mắc: “Nếu một người đàn bà kết hôn với Thượng đế, sau khi ly hôn bà ấy có được chia tài sản là một nửa vũ trụ?”.
4. Vợ tôi không thèm quan tâm tôi đã làm gì khi ra khỏi nhà, miễn là tôi đừng hứng thú gì…
5. Vợ tôi có 2 tính cách khác hẳn nhau: tôi chẳng thích cái nào.
6. Vợ tôi đã bỏ tôi để chạy theo thằng bạn thân của tôi, quái thật, tôi thấy nhớ gã ấy!
7. Toàn bộ ý kiến của tôi là của vợ tôi. Cô ta còn bảo là tôi may mắn đấy!
8. Hôn nhân là nguyên nhân chính của việc ly hôn.
9. Mất một người vợ là một điều đau khổ. Trong trường hợp của tôi, đó là điều không tưởng!
10. Nếu anh sợ cô đơn thì đừng kết hôn.
11. Tôi làm chủ toàn bộ cuộc đời tôi. Nhưng bí mật đấy, đừng nói vợ tôi biết!
12. Đàn ông độc thân: là người duy nhất chưa từng nói dối vợ.
13. Một người đàn ông ga lăng là người đàn ông không bao giờ văng tục với vợ trong khi những phụ nữ khác đang đứng xung quanh.
14. Đúng là con người sinh ra tự do và bình đẳng. Nhưng rồi một số người đi lấy vợ…
15. Hôn nhân là tình yêu. Tình yêu là mù quáng. Kết luận: Hôn nhân là mù quáng.
16. Phía sau thành công của người đàn bà là… một đống quần áo chưa giặt.
2616
Tôi ngồi trong tiệm ăn đợi đến 12 giờ rưỡi trưa thì thằng bạn thân mới tới. Chưa kịp ngồi xuống, hắn đã nói oang oang lên: "Trời ơi! Ông đi lâu quá! Không có ông tôi cứ phải ra đây ăn trưa một mình hoài!"
Tôi nói: "Uống martini phải không?"
Hắn cười: "Ông biết tôi hơn hai năm nay đến tiệm này cũng chỉ uống một thứ đó!" Rồi hắn tiếp: "Nói thật với ông nhé, ông thật là may mắn hơn tôi! Tôi ghét cái công việc chết dí ở cái bàn giấy lắm rồi! Tôi thèm được đi khắp nơi như ông quá!"
Tôi chắt lưỡi: "Mỗi chuyến đi chào hàng của tôi phải xa nhà cả hai, ba tuần thì có gì mà ông phải thích chứ!"
Hắn nhìn tôi ngạc nhiên: "Quen với ông gần ba năm nay rồi, sao bây giờ tôi mới nghe ông than như vậy! Hay là chuyến vừa rồi có gì...không được êm xuôi hả?"
Tôi lắc đầu: "Ngược lại là khác! Đơn đặt hàng nhiều hơn cả dự đoán!"
"Vậy thì có chuyện gì mà ông thẫn thờ quá vậy?" Hắn hỏi.
"Không phải chuyện công việc. Mà là vấn đề sức khoẽ."
"Ông nói giỡn chơi phải không?" Hắn như nhảy dựng lên, "Ông bự con như voi thế này thì bệnh cái nỗi gì!"
"Không! Tôi thì chưa có gì...Chỉ có điều vợ tôi..."
"Vợ ông bị sao?" Hắn hỏi dồn dập.
"Chuyện khá dài dòng. Chuyện bắt đầu từ cách đây khoãng ba tuần, tôi từ xa gọi về để hỏi thăm nàng. Thì nàng than mệt mỏi, nhức đầu, chóng mặt, khó chịu trong mình...Tưởng chỉ là cảm cúm bình thường. Nào ngờ...đó là triệu chứng khởi đầu cho một căn bệnh hiểm nghèo..."
"Trời ơi! Bệnh gì vậy?"
"Đó là một căn bệnh từ một loại virus rất hiếm khi tấn công vào con người. Cơ hội để mắc bệnh này là mười triệu người mới có một người bị. Vì hiếm hoi như vậy nên người ta chưa đặt tên bệnh mà chỉ gọi nó bằng tên của loại virus thôi. Mà cái tên khoa học của con virus đó thì dài lòng thòng, tôi chẵng có cách nào nhớ nỗi. Hình như là..."
Bạn tôi cắt ngang: "Nhưng mà bệnh đó nguy hiểm cở nào?"
"Nếu không phát hiện kịp thời thì 'đứt bóng' dễ như chơi!"
" Ông nói 'đứt bóng'?" Hắn há hốc miệng, "Vậy trường hợp vợ ông là phát hiện sớm hay sao?"
"Nhờ trời, cả hai vợ chồng tôi đều được may mắn phát hiện kịp thời."
"Cả hai?" Hắn trợn mắt nhìn tôi, "Nghĩa là...ông cũng đã bị...lây nhiễm?"
"Đúng vậy!" Tôi nói nhỏ lại: "Qua đường...chăn gối!"
Hắn nhắp một hớp rượu rồi hỏi: "Nhưng nhờ đâu mà hai ông bà phát hiện được mình có bệnh đó?"
Tôi bật cười: "Tụi này đúng là gặp may! Tối thứ hai vừa rồi, một ông bạn bác sĩ của tôi ghé thăm khi tôi vừa đi xa về. Ông ta thấy vợ tôi không được khoẽ, liền hỏi thăm và đề nghị nàng đi thử máu. Rồi sau khi phát hiện nàng đã mắc bệnh, ông ta bắt tôi phải thử luôn. Và kết quả như tôi đã nói..."
"Hiện tại y khoa đã có thuốc chữa bệnh này chưa?"
"Vẫn còn đang trong vòng nghiên cứu. Mà ông có biết cả thành phố bảy triệu người dân của chúng ta, chỉ có một ông bác sĩ đang nghiên cứu về bệnh này không?"
"Đó là bác sĩ bạn của ông đó hả?"
"Không! Bạn tôi đã giới thiệu tôi đến bác sĩ chuyên khoa đó. Ông ta ở trên lầu ba trong tòa nhà Crystal gần đây này. Tụi tôi đã đến gặp ông ta và ông ấy nói là thuốc mới mà nhóm của ông đang nghiên cứu có khả năng rất cao trị dứt bệnh này. Nói thật với ông, tôi suýt bật khóc khi nghe tin vui đó."
"Trường hợp của gia đình ông cứ như là chuyện "Tái Ông mất ngựa" vậy!"
***********
Chúng tôi rời tiệm ăn lúc hai giờ. Chia tay bạn xong, tôi đón một chiếc taxi.
Mười phút sau, khi xe dừng lại trước tòa nhà Crystal, tôi đi thang máy lên lầu ba. Khi tôi bước ra khỏi thang máy, hành lang thật vắng ngắt. Giờ này ai cũng đang bận rộn với công việc của mình trong các văn phòng.
Lúc hai giờ ba mươi, cửa thang máy mở và...bạn tôi bước ra.
"Tao chỉ muốn biết chắc chắn đúng là mày!" Tôi nói. Rồi tôi tống một cú đấm trời giáng vào bản mặt của thằng khốn nạn.
Bà vợ than phiền với bác sĩ:
- Chồng tôi hay đi suốt đêm. Tôi làm sao giữ được ông ấy ở nhà bây giờ?
- Hãy cho chồng bà uống viên thuốc ngủ này vào buổi chiều, đảm bảo ông ấy sẽ ngủ một mạch đến sáng hôm sau.
- Thế thì cũng mất vui. Ông ấy còn phải thực hiện nghĩa vụ với tôi chứ. Tôi chỉ cho ông ấy uống nửa viên có được không?
1335